Universal Design for Learning: drempelvrij leren in inclusief onderwijs

Benieuwd naar Universal Design for Learning (UDL) en hoe u dit zelf kan toepassen? Deze vierdelige blogserie geeft u de theorie en voorbeelden van toepassingen van UDL. Kort gezegd geeft UDL richtlijnen om het onderwijs toegankelijk en flexibel te maken, geschikt voor iedere leerling of student*. En daarmee past UDL perfect in de visie van Inclusief Onderwijs.

Deze eerste blog geeft een introductie van UDL. De komende blogs zullen achtereenvolgens de verschillende principes van UDL bepreken en voorbeelden van toepassingen geven.

* In deze blogserie wordt gesproken over ‘studenten’. Dit betreft alle typen lerenden, zowel in het formele en informele onderwijs.

Introductie in UDL

Iedereen is verschillend, zo ook de populatie studenten. En zo heeft iedere student andere onderwijs- en leerbehoeften, interesses, mogelijkheden en achtergrond. Deze diversiteit stelt het onderwijs voor een keuze: ga je voor een one-size-fits-all-programma, wat vast staat en waarbij in retrofit aanpassen gedaan (kunnen) worden? Of neem je deze diversiteit als norm, en ontwikkel je je onderwijs vooraf al flexibel en toegankelijk? Deze laatste optie biedt elegantie en is vaak esthetisch aantrekkelijker dan achteraf aanpassen. En daarbij is het ook gewoon vaak goedkoper en efficiënter dan individuele oplossingen.

Universal Design for Learning gaat uit van deze tweede, inclusieve visie: het vooraf, en voor iedere gebruiker, toegankelijk ontwerpen van het onderwijs. Hierbij kan gedacht worden aan instructiemateriaal, de inhoud, toets of werkvormen, maar ook aan de (digitale) leer-werkomgeving of website.

Vanuit wetenschappelijke kaders, uit onder andere onderwijs- en neurowetenschappen, biedt UDL drie principes. Deze drie principes zijn vervolgens uitgewerkt in praktisch toepasbare richtlijnen. Deze richtlijnen bieden tools om drempels te verminderen en het leren universeel toegankelijk te maken. Hierdoor kan de uitdaging liggen waar hij hoort: in het leren zelf! Allereerst een stukje theorie:

Het Brein

Zoals gezegd baseert UDL zich onder andere op neurologisch onderzoek. Hieruit blijkt dat leren vooral plaats vindt in drie primaire netwerken in het brein, met daarbij behorende drijfveren (zie ook afbeelding 1):

  1. Het affectieve netwerk: WAAROM wordt geleerd? Dit betreft de betrokkenheid bij het leren en het betekenisvol leren, het gaat over motivatie, interesses en prioriseren.
  2. Het herkenningsnetwerk: WAT wordt geleerd? Dit betreft het herkennen en opnemen van informatie, de representatie van de leerstof.
  3. Het strategische netwerk: HOE wordt geleerd? Dit betreft het plannen, monitoren en uitvoeren van het leren, hoe wordt het geleerde ‘uitgedrukt’.

 

Afbeelding van UDL netwerken

Afbeelding 1: UDL netwerken (naar cast.org)

Deze drie netwerken hebben elk hun eigen invloed op het leren, wat per persoon heel verschillend kan zijn. UDL maakt de vergelijking met vingerprints: geen enkele manier van leren is gelijk.

De drie principes van UDL

Op basis van deze drie netwerken heeft UDL drie principes opgesteld. Deze principes vormen de uitgangspunten om rekening te houden met de grote variabiliteit in studenten (zie ook afbeelding 2):

  • Voorzie in verschillende manieren van Betrokkenheid (WAAROM): biedt mogelijkheden om studenten betrokken en geïnteresseerd in het leren te houden
  • Voorzie in verschillende manieren van Representatie (WAT): Biedt informatie op verschillende manieren aan
  • Voorzie in verschillende manieren van Actie & Expressie (HOE): Laat studenten op verschillende manieren omgaan met taken en demonstreren wat ze hebben geleerd

 

Afbeelding van de UDL principes

Afbeelding 2: UDL principes (naar cast.org)

Om deze drie principes praktisch toe te kunnen passen, heeft UDL per principes een aantal richtlijnen opgesteld. In de volgende drie blogs worden, per principe, de richtlijnen uitgewerkt in theorie, met voorbeelden van toepassingen in de praktijk.

Voorkeur voor film?

CAST heeft bovenstaande informatie vertaald in onderstaande introductiefilm over UDL:

 

Meer weten over UDL?
Kijk op
www.ictforspecials.nl of neem contact op met info@ictforspecials.nl.

Wat zoekt u? Druk op Enter om te zoeken

blogserie leren van multimedia