Leren van multimedia (5) coherentieprincipe

Het coherentieprincipe: vermijd toevoegen van overbodig materiaal

Het coherentieprincipe gaat over het overzichtelijk houden van de les of presentatie. Overbodig materiaal dat het instructiedoel niet ondersteunt dient te worden vermeden. Dit geeft alleen reden tot afleiding, waardoor het leerproces en de opname van kennis verstoord wordt. Dezer interessante, maar irrelevante toevoegingen worden seductive details genoemd, bedoeld om leerstof aantrekkelijker te maken.

Het coherentieprincipe geldt voor drie gebieden, deze zullen één voor één besproken worden:

  1. Vermijd overbodig geluid
  2. Vermijd overbodige afbeeldingen
  3. Vermijd overbodige woorden

 1. Vermijd overbodig geluid

Hierbij valt te denken aan achtergrondgeluiden of muziek, vooral wanneer er een hoge cognitieve belasting wordt gevraagd. Dit komt bijvoorbeeld voor bij nieuwe of complexe stof, als het tempo hoog ligt of als de controle niet bij de student zelf ligt. Hoewel geluiden in educatief materiaal toegevoegd kunnen worden om  de aandacht te trekken (zie de werking van het werkgeheugen in de introductie), is geen uitsluitend bewijs gevonden voor het leereffect hiervan.

2. Vermijd overbodige afbeeldingen

Dit tweede principe wordt vaker overschreden in het hoger onderwijs. Hoe vaak wordt niet in een Powerpoint of Prezi een ‘leuk’ plaatje toegevoegd dat niet relevant of ondersteunend is aan de leerstof? Een afbeelding is prima om toe te voegen als dit verklarend aan de tekst werkt, door (verborgen) relaties, verbanden of veranderingen weer te geven (zie ook het multimediaprincipe). Een decoratieve afbeelding om de tekst aantrekkelijker te maken leidt af en schaadt op die manier het leren.

Bekijkt u wederom eens het voorbeeld over de bloedsomloop. Bij de tekst heeft u nu een decoratieve afbeelding, de druppel bloed, en een verklarende afbeelding, het schema van de bloedsomloop. Welk effect heeft elk van deze afbeeldingen op u in het kader van het verwerken van de tekst? En welk ander principe wordt nu rakelings geschaad?

 De bloedsomloop zorgt ervoor dat het bloed efficiënt door het lichaam gaat. De bloedsomloop ziet eruit als het cijfer 8 en bestaat uit 2 delen:

  1. Kleine bloedsomloop: van het hart naar de longen en terug
  2. Grote bloedsomloop: vanuit het hart naar alle delen van het lichaam en terug

 (bron: hartstichting.nl)

 

Nu is de schematische afbeelding van de bloedsomloop erg uitgekleed, waardoor u direct ziet waar u op dient te letten. Dit is veel lastiger wanneer het een mooie illustratie betreft:

 De bloedsomloop zorgt ervoor dat het bloed efficiënt door het lichaam gaat. De bloedsomloop ziet eruit als het cijfer 8 en bestaat uit 2 delen:

  1. Kleine bloedsomloop: van het hart naar de longen en terug
  2. Grote bloedsomloop: vanuit het hart naar alle delen van het lichaam en terug

 (bron: hartstichting.nl)

3.  Vermijd overbodige woorden

Bovenstaande tekst over de bloedsomloop is kort en bondig. U weet direct wat u dient te weten. Stel dat ik dezelfde inhoud als volgt zou weergeven:

De bloedsomloop is een zeer interessant fenomeen, wat bij ons allen in het lichaam voorkomt. Het heeft een belangrijke functie, namelijk om ervoor te zorgen dat het bloed, bestaande uit onder andere witte en rode bloedcellen, efficiënt door het lichaam gaat. Hierbij doet de bloedsomloop naast de huid ook alle organen aan, zoals de lever, de nieren, de blaas, de pancreas enzovoort. De bloedsomloop ziet eruit als het cijfer 8 en bestaat uit 2 delen:

  1. Kleine bloedsomloop: van het hart wordt het bloed naar de longen gepompt waar het door alle vaten stroomt om vervolgens terug te stromen naar het hart. Weet je nog wat de functie van de longen is?
  2. Grote bloedsomloop: vanuit het hart naar alle delen van het lichaam, zoals gezegd onder andere de lever, de nieren, de blaas en de pancreas en gaat vervolgens weer terug naar het hart als centrum van de omloop.

Dit maakt het voor u veel lastiger om de juiste informatie te filteren: een negatieve belasting dus.

De psychologie…

Het werkgeheugen heeft een beperkte capaciteit en kan tegelijkertijd slechts 5-7 stukjes informatie aan (zie ook introductie). Door de leerstof aantrekkelijker te maken met seductieve details wordt de student afgeleid van de inhoud. Essentiële stof kan hierdoor over het hoofd gezien worden waardoor er moeilijk correcte mentale representaties gemaakt kunnen worden: als er meer aandacht gaat naar de afleiding, is er minder over voor de verklaring en verwerking. Deze zal dan minder correct zijn of langer duren in tijd.

Maar hoe dan wel de les te pimpen?

De student dient te worden verleid om te gaan leren door de leerstof zelf. Hieronder een aantal tips om ideeën op te doen (Hattie, 2014) :

  • Zet de leerstof in de context: waarvoor is deze noodzakelijk om te weten? Wat kan de student ermee?
  • Bespreek de doelen, met daarbij de te volgen stappen en beoordelingscriteria met studenten
  • Geeft studenten zelf de kans eigen (metacognitieve) leerdoelen te maken omtrent de stof
  • Daag studenten uit en stel hoge verwachtingen
  • Geef feedback en wees betrokken bij het proces
  • Wees zelf gepassioneerd over de stof én over het leren en lesgeven

Samenvattend:

  1. Vermijd het toevoegen van achtergrondgeluiden of muziek
  2. Vermijd het gebruik van decoratieve of representatieve afbeeldingen
  3. Gebruik liever een eenvoudige schematische afbeelding dan een complexe illustratie

 

In deze blogreeks worden de 7 principes van de cognitieve multimediatheorie van Mayer behandeld. Voor een overzicht van deze principes en een introductie van de werking van het geheugen, zie leren van multimedia: introductie

 

Bronnen

Afbeelding kanalen: Clark & Mayer, 2008

Clark, R., & Mayer, R. (2008). E-learning and the science of instruction: proven guidelines forconsumers and designers of multimedia learning. San Francisco: Pfeiffer.

Hattie, J. (2014). Leren zichtbaar maken. Bazalt Educatieve Uitgaven

Mayer, R.E. (2007). Learning and instruction. Upper Saddle River, NJ: Pearson Merrill Prentice Hall.

Mayer, R.E. (2009). Multimedia learning. Cambridge University Press: Cambridge.

Wat zoekt u? Druk op Enter om te zoeken

blogserie leren van multimedia