Leren van multimedia (4) overtolligheidsprincipe

Het overtolligheidsprincipe: zet woorden óf in audio óf in tekst, maar níet in beide

Volgens het overtolligheidsseffect kan het leren worden geschaad door (overbodige) geschreven tekst toe te voegen aan een auditief verklaarde afbeelding. De student zal teveel aandacht besteden aan de geschreven tekst, waardoor de focus op de afbeelding tekort komt. Daarbij zal de student geneigd zijn de geschreven en gesproken tekst met elkaar te gaan vergelijken, waardoor er een flinke negatieve belasting optreed. De inhoudelijke leerstof wordt namelijk niet goed of zelfs helemaal niet verwerkt.

Onderstaand twee voorbeelden van verklarende films. De eerste film geeft veel tekst op het scherm weer die door de verteller ook nog eens worden uitgesproken. Kijkt u maar eens in welke mate u de inhoudelijke leerstof uit dit digitale college kunt volgen. Het tweede filmpje is bekend uit het vorige blog over het modaliteitsprincipe. In dit filmpje wordt weinig tekst toegevoegd, alleen als dit nieuwe of moeilijk woorden of verwijzingen bevat. Op welke manier kan u in dit filmpje de inhoud verwerken?

redundancy modaliteit
Film 1: Verklarende film waarin veel geschreven tekst wordt voorgelezen Film 2: Verklarende film waarin afbeeldingen auditief worden toegelicht

 

De psychologie…

redundancy-psych
Bovenstaande figuur geeft weer hoe de psychologie van het overtolligheidsprincipe werkt. Wanneer een afbeelding (visueel) gepaard gaat met geschreven tekst (visueel) en gesproken tekst (auditief) vind er overload plaats in het visuele kanaal.Hierdoor kunnen belangrijke aspecten voor de verwerking van de leerstof over het hoofd gezien worden. De mentale representatie die nodig is voor het leren komt dan niet goed tot stand.

Een tweede argument is de negatieve cognitieve belasting die ontstaat wanneer de student de geschreven en gesproken tekst met elkaar gaat vergelijken. Vanwege de beperkte capaciteit van het werkgeheugen (zie ook leren van multimedia: introductie) komt dit het leren niet ten goede.

Powerpoint of Prezi

Dit principe wordt vaak overschreden in het gebruik van Powerpoints of Prezi’s. De docent heeft een prachtige powerpoint gemaakt waarin alle informatie is neergezet. Tijdens de les wordt deze informatie ‘voorgelezen’ en wellicht uitgeweid met voorbeelden. De student zal nu luisteren naar de docent, de auditieve informatie vergelijken met de geschreven tekst op de powerpoint en ondertussen aantekeningen maken, eventueel op een print van de betreffende powerpoint. Aan de verwerking van de eigenlijke leerstof komt de student niet of nauwelijks meer toe.

Hoe kunt u dan wel een Powerpoint of Prezi gebruiken? Gebruik vooral ondersteunende afbeeldingen, zoals schema’s of infographics. Criteria voor goede afbeeldingen zijn aan de orde gekomen in het blog over multimedia leren. Gebruik daarbij woorden met een signalerende functie: waar dient de student op te letten of hoe wordt een term geschreven.

Uitzonderingen

Er zijn enkele gevallen te noemen waarbij het wél prettig is geschreven tekst naast gesproken tekst te gebruiken:

  • wanneer de leerstof alléén uit audio bestaat, zoals bijvoorbeeld bij een podcast, kan de verwerking gestimuleerd worden door ook een afbeelding in te voegen. Dit kwam al naar voren in het blog over het multimediaprincipe. Dit is vooral belangrijk wanneer materiaal moeilijk te verwerken is, bij bijvoorbeeld een nieuwe taal, nieuwe vakkennis of techniek. Let er dan wel op dat de geschreven tekst kort en bondig is.
  • Zoals u heeft kunnen ervaren in de tweede film, kan het toevoegen van tekst bij moeilijke, nieuwe of technische termen de cognitieve belasting verminderen. Door de termen te zien hoeft geen aandacht besteed te worden aan de ontleding van de audio.
  • Het toevoegen van woorden aan een afbeelding kan ook een signaalfunctiehebben: de aandacht wordt geleid naar de belangrijke termen. Dit kan helpen de stof goed te verwerken.

Samenvattend:

  • Om cognitieve overload te voorkomen is het beter om een geschreven tekst niet tegelijkertijd uit te spreken of voor te lezen. Studenten gaan vergelijken en richten zich minder op een afbeelding, waardoor de verwerking van de inhoudelijke leerstof geremd wordt.
  • Wanneer het gaat om nieuwe of complexe tekst, gebruik dan signaalwoorden om de aandacht van de student te richten.
  • Maak in Powerpoints of Prezi’s ook gebruik van afbeeldingen en signaalwoorden en proberen lappen tekst en het uitspreken hiervan te vermijden.

In deze blogreeks worden de 7 principes van de cognitieve multimediatheorie van Mayer behandeld. Voor een overzicht van deze principes en een introductie van de werking van het geheugen, zie leren van multimedia: introductie

 

Bronnen

Afbeelding kanalen: Clark & Mayer, 2008
Film 1: www.youtube.com
Film 2: www.youtube.com

Clark, R., & Mayer, R. (2008). E-learning and the science of instruction: proven guidelines forconsumers and designers of multimedia learning. San Francisco: Pfeiffer.

Mayer, R.E. (2007). Learning and instruction. Upper Saddle River, NJ: Pearson Merrill Prentice Hall.

Mayer, R.E. (2009). Multimedia learning. Cambridge University Press: Cambridge.

Wat zoekt u? Druk op Enter om te zoeken

blogserie leren van multimediablogserie leren van multimedia